Leon de Winter - Zoeken naar Eileen W.

Wolters-Noordhoff, Groningen (1981).

Titelverklaring:

De hoofdpersoon is op zoek naar het verhaal van Eileen W. Zijn denkbeeldige reconstructie wordt op twee manieren gemotiveerd. Ten eerste is de hoofdpersoon op zoek naar een eigen identiteit, die hij niet langer wil ontlenen aan anderen. Ten tweede en belangrijker zoekt hij een verhaal dat aan een toevallige gebeurtenis betekenis wil geven. Op zoek naar een ordening, die verscholen ligt in een ontwarbare werkelijkheid, die van het toeval aan elkaar lijkt te hangen.

Auteur:

Leon de Winter wordt op 24 februari 1954 in ‘s Hertogenbosch geboren als zoon van orthodox-joodse ouders, maar hij groeit op in een niet-joodse omgeving. Hij bezoekt in zijn geboorteplaats het gymnasium en in Waalwijk het gereformeerde Willem van Oranje College. Een jaar voor hij zijn diploma haalt, wordt zijn novelle Revolutie bekroond met de ontmoetingsprijs van de Stichting Literaire Dagen (1973). In 1974 verhuist hij naar Amsterdam en gaat aan de Nederlandse Filmacademie studeren. Uit ongenoegen met het onderwijsniveau geeft hij met enkele anderen een zwartboek over de opleiding uit. Zijn debuut Over de leegte in de wereld verschijnt in 1976; het is een bundel met door Kafka geïnspireerde verhalen. In 1978 verlaat hij samen met Seegers en Van de Velde de academie zonder het diploma te hebben behaald. Een jaar daarop verschijnt de eerste speelfilm van het drietal: De verwording van Herman Dürer. In de volgende jaren maakt het trio enkele films voor de televisie, en in 1981 verschijnt de tweede speelfilm, De afstand.

Voor zijn romandebuut De (ver)wording van Herman Dürer, gebaseerd op het filmidee, krijgt De Winter de Reina Prinsen Geerligsprijs. Van 1978 tot 1982 is Leon de Winter als recensent verbonden aan Vrij Nederland; daarna is zijn medewerking aan dit blad, zowel als vanaf ’82 aan De Volkskrant, incidenteel. Naast La place de la Bastille is ook Zoeken naar Eileen W., beide verfilmd, een bekend werk van De Winter. Uit 1990 dateert Hoffmans honger, een televisieserie voor de VPRO, door hemzelf geregisseerd. In 1991 verschijnt Supertex, en zijn laatstverschenen roman tot op heden is De hemel van Hollywood uit 1997.

De angst voor de leegte vormt het centrale thema in het werk van De Winter. Wel hanteert hij het principe van de hoop. De zoektochten van de personages naar hun (meestal joodse) identiteit hebben tot doel het verleden te ordenen en te corrigeren, zodat er weer toekomst is.

Meest recente werk:

De verhalen (1993)

Serenade (1995)

Zionoco (1995)

De hemel van Hollywood (1997)

Literaire stroming:

Moderne Nederlandse literatuur.

Genre:

Zoeken naar Eileen W. is een psychologische roman. De hoofdpersoon is op zoek naar een eigen identiteit en zoekt een betekenis achter de dingen die toevallig gebeuren.

Samenvatting:

De ik-figuur, wiens naam niet bekend is, is geboren in Eindhoven. Zijn vader was leraar Engels en zijn moeder is Engelse van geboorte. Hij gaat Engels studeren in Amsterdam, waar hij Marianne, zijn vriendin, ontmoet. Marianne krijgt een baan bij een sociale academie in Veghel. De ik-figuur gaat, wanneer zijn oom gestorven is, naar Londen om diens antiquariaat over te nemen. Dit bestaan schenkt Marianne weinig bevrediging en zij gaat terug naar Nederland.

De ik-figuur trekt zich terug, bang voor nieuwe teleurstellingen en begint aan een index van de duizenden boeken. Dan komt Eileen W. met een baby zijn winkel binnen en vraagt naar een boek over Tristan en Isolde. Later ontmoet hij haar nog een keer bij toeval, en ze gaan naar het museum om een schilderij te bekijken. Als hij haar opzoekt in haar pension is ze verdwenen. Er liggen nog wel brieven van een zekere Kevin, die Eileen en hem met Tristan en Isolde vergelijkt. De ik-figuur spreekt met Marc, Eileens echtgenoot. Uit deze gesprekken, feiten van anderen en zijn eigen vermoedens reconstrueert hij  het volgende verhaal:

Kevin woont na de gewelddadige dood van zijn ouders bij Marc, zijn werkgever en buurjongen. Hij wordt verliefd op Eileen en zorgt ervoor dat zij bij Marc op kantoor komt. Hun liefde is verboden want Kevin is protestant en Eileen katholiek. Eileen blijkt zwanger. Abortus is in Ierland onmogelijk. Daarom gaat Eileen met Marc naar bed, zodat hij denkt dat het zijn kind is. Kevin is naar Londen vertrokken, waar hij aan de heroïne verslaafd raakt. Als Eileen de baby aan Kevin wil laten zien hoort ze dat hij is overleden aan zijn verslaving. Dagenlang zwerft ze door de stad totdat ze bij de ik-figuur binnenstapt. Na hun tweede ontmoeting is ze spoorloos verdwenen.

Tijd en tijdvolgorde:

Het verhaal is niet chronologisch want het heeft veel flash-backs. Het verhaal is niet doorlopend, omdat er telkens delen over het leven van de ik-figuur tussen staan. De vertelde tijd is ongeveer negen maanden: de tijd van de bevalling en iets ervoor en erna.

Plaats/ruimte:

Het verhaal speelt hoofdzakelijk in Noord-Ierland in de dorpjes B (Eileens woonplaats) en S (Marcs bedrijf). Tevens speelt het verhaal in Dublin, Aberystwyth, Lough Mask en uiteindelijk in Londen, dat symbool staat voor vrijheid.

Karakterbeschrijving en ontwikkeling:

Eileen W:

Eileen is een meisje van 17 jaar oud. Ze is katholiek, vriendelijk, bescheiden en naïef. Ze wordt verliefd op Kevin. Ze raakt zwanger, maar heeft moeite met het accepteren van het kind. Zij is een rond karakter.

Kevin Fletcher:

Kevins ouders zijn vermoord door de IRA. Sindsdien woont hij bij Marc. Hij wil samen met Eileen naar Engeland om het kind op te voeden, maar dat is niet mogelijk. In Londen pleegt hij zelfmoord door heroïne te spuiten met een vieze naald. Hij is een vlak karakter.

Marc Nolan:

Marc is de baas van Eileen en Kevin. Hij is getrouwd met Eileen. Hij is een vlak karakter.

De antiquair:

Je leert hem het beste kennen. Hij heeft gestudeerd in Eindhoven en heeft een vriendin Marianne. Hij wordt verliefd op Eileen. Hij vertelt het verhaal van Eileen. Hij is een rond karakter.

Onderlinge relaties:

Eileen W:

Eileen is de vrouw van Marc, maar heeft een kind van Kevin. Ze komt toevallig in contact met de ik-figuur.

Kevin Fletcher:

Kevin is als een jongere broer van Marc en is de vader van Eileens kind.

Marc Nolan:

Marc is de man van Eileen en de oudere ´broer´ van Kevin.

Ann:

Ann is de vriendin van Eileen.

Susan:

Susan is de zus van Ann en woont in Dublin. Kevin en Eileen logeren een keer bij haar.

Marianne:

Marianne is de vriendin van de verteller en gaat mee naar Londen. Marianne keert weer terug naar Nederland en gaat verder met haar carrière als docente.

Geloofwaardigheid van het verhaal:

….

Thematiek:

Het eerste thema is onmogelijke liefde. Daarvoor staat het verhaal van Tristan en Isolde symbool. Kevin is protestant en Eileen W. is katholiek. Het tweede thema is de dood. Alleen de dood kan Kevin en Eileen verenigen (Tristan & Isolde, Romeo & Julia). Ook het thema stilstand en beweging komt aan de orde. Kevin en Eileen willen zich uit hun milieu bewegen waarin zij vastzitten. Ook de verteller jogt om de dagelijkse sleur te verdrijven.

Taalgebruik:

Het taalgebruik in Zoeken naar Eileen W. is eenvoudig. Het boek is niet makkelijk toegankelijk. De stijl is vloeiend en er zitten mooie stijlfiguren in het boek.

Opdracht:

Voor Bernadet.

Vertelsituatie:

Er is sprake van een ik-vertelsituatie. Het verhaal wordt verteld door een ik-figuur, wiens naam niet bekend is.

Perspectief:

Ik- perspectief.

Verhaalopbouw:

Zoeken naar Eileen W. is onderverdeeld in 28 hoofdstukken. Er zijn drie vertellagen:  het levensverhaal van de antiquair, de gesprekken met mensen die Eileen gekend hebben en de geschiedenis van Eileen.

Eigen mening:

…..