Remco Campert - Liefdes schijnbewegingen

Een leesboek

De Bezige Bij, Amsterdam (1963).

Titelverklaring:

De titel is ontleend aan een gedachte van hoofdpersoon Trix Trumbauer: “Liefde! Bestaat zoiets? Liefde is altijd ergens anders, een watervlugge bokser met prachtig voetenwerk en oogverblindende schijnbewegingen die nooit toeslaat en die niet te slaan is.”.

De ondertitel is ironisch bedoeld. Alle romans zijn immers leesboeken.

De auteur:

Remco Wouter Campert wordt op 28 juli 1929 in Den Haag geboren als zoon van Jan Campert en Joekie Broedelet. In 1950 richt hij het tijdschrift Braak op. Campert behoort tot de Vijftigers. De Vijftigers experimenteren met vrije poëzie. Zij zetten zich af tegen hun voorgangers van Forum en zetten het expressionisme en surrealisme in de poëzie voort. Hun gedichten bevatten veel woordspelingen en klankspellen.

Campert debuteert in 1951 met de gedichtenbundel Vogels vliegen toch. Zijn gedichten hebben een verhalend element en zijn luchtig en ironisch. Onder deze ironie gaat veel weemoed en cynisme schuil. Bernlef noemt Campert “een mompelaar van steeds somberder levensberichten.” Campert maakt zijn prozadebuut met Eendjes voeren (1953). Zijn proza is luchtig en vaak humoristisch. Naast romans en novellen schrijft hij cursiefjes, filmscenario’s en columns, waaronder een column in De Volkskrant. Liefdes schijnbewegingen (1963) en Het leven is vurrukkulluk (1961) zijn populaire romans onder middelbare scholieren. In 1979 ontvangt hij de P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre. Zijn meest recente werk bevat zowel poëzie als proza: Rechterschoenen (1992), Dichter (verzamelde gedichten, 1995), Ohi, hoho, bang, bang (1995).

Literaire stroming:

Liefdes schijnbewegingen behoort tot de stroming van de Vijftigers. 

Genre:

Experimentele roman/ (Ironische) liefdesroman.

Samenvatting:

Beatrix Alice Trumbauer - Trix - is een vrouw van 25 jaar. Ze belt met haar broer Alexander - Lex - die zojuist ontslagen is uit de gevangenis. Lex heeft een straf uitgezeten voor een verkrachting. Hij vertelt haar dat hij Gerard Beka heeft gezien. Trix heeft een relatie gehad met Gerard en heeft haar zwangerschap destijds laten afbreken. Gerard leek van de aardbodem verdwenen. Hij bleek opgesloten te zijn geweest in de koelcel van een slager. Als gevolg daarvan lijdt hij aan geheugenverlies en lichamelijke problemen. Hij werkt inmiddels als verpakker op een jamfabriek. Hij kan zich niets meer van Trix herinneren. Trix’ minnaar Bronzo Kamerheer is eigenaar van enkele lampenwinkels. Hij stoort zich aan de vele telefoongesprekken van Trix met haar broer en wil eigenlijk zijn relatie met haar beëindigen. Bronzo leent zijn auto aan Trix en Lex, zodat zij op zoek kunnen naar Gerard.

Sander Kolm heeft eveneens zijn gevangenisstraf - voor een overval op een benzinestation - uitgezeten. Hij ontmoet in het café meneer Beiderbekke, eigenaar van een benzinestation. Deze man is nog op zoek naar een pompbediende en Sander kan wel een baan gebruiken. Sander biecht de man zijn verleden op, maar wordt toch aangenomen.

Intussen rijden Trix en Lex rond in de auto van Bronzo. Ze zien Gerard lopen, maar raken hem uiteindelijk weer kwijt. Trix vertelt Lex dat ze ervan afziet om een kennel te beginnen. Ze wil liever een boetiek opzetten met haar homosexuele vriend Marcel. Lex kan niet opschieten met Marcel. Hij houdt er niet van dat Marcel een relatie heeft met de veertienjarige Klaas.

Vrijdags ontmoet Lex bij toeval zijn vroegere celgenoot Sander. Samen gaan ze naar dancing New York. In de dancing wordt de Miss Maagd-verkiezing gehouden en Lex is jurylid. Hij zorgt er tevens voor dat Bronzo in de jury plaats mag nemen. In de pauze danst Bronzo met Stella Vollender, ‘bekend van radio, televisie en showpagina’. Trix, die inmiddels ook naar de dancing is gekomen, ontmoet Gerard weer. Ze vertelt hem over het waarom van haar abortus en eindigt met het verklaren van haar liefde voor hem. Ze begint te huilen als blijkt dat Gerard haar niet herkent. Lex brengt haar daarop, met Bronzo’s auto, weer naar huis. Winnares van de verkiezing - deelname vanaf achttien jaar - is de zestienjarige Ria Wegebree. Sander is direct verliefd op haar, maar Lex neemt haar mee naar zijn hotelkamer met de bedoeling haar te ontmaagden. Ria gaat hier echter niet op in, omdat ze inmiddels ook verliefd is geworden op Sander. Tot haar vreugde heeft hij de hele nacht bij het hotel op haar gewacht.

De volgende dag belt Lex naar zijn zus, met de mededeling dat hij Gerards adres heeft achterhaald. Ze zoeken hem op, maar Gerard kan alleen maar vertellen over jam. Plotseling valt hij Trix aan en probeert hij haar te wurgen. Lex verdedigt haar door een fles whisky op Gerards hoofd stuk te slaan. Gerard raakt bewusteloos en broer en zus vluchten snel het huis uit. Na enkele uren komt Gerard weer bij. Hij blijkt zijn geheugen weer terug te hebben, maar denkt dat hij gewoon een kater heeft. Hij trekt zijn kleren aan en haast zich naar Trix, die waarschijnlijk wel woedend zal zijn over zijn afwezigheid.

Tijd en tijdvolgorde:

Het verhaal speelt zich af in de zomer, ergens in de jaren ’60. De gebeurtenissen vinden plaats van een doordeweekse avond tot en met de zaterdagavond. De vertelde tijd is daarmee ongeveer vijf dagen. Het verhaal is chronologisch en in de verleden tijd, af en toe afgewisseld met de tegenwoordige tijd. Er zijn enkele flash-backs, die in de vorm van voetnoten - die soms enkele pagina’s beslaan - gegeven worden.

Plaats/ruimte:

Het verhaal speelt zich af in en rond een grote stad, waarschijnlijk Amsterdam. De gebeurtenissen vinden plaats in dancing New York, het huis van Bronzo en Trix, de zolderkamer van Gerard, het huis van Lex’ ouders en de hotelkamer van Lex en Ria.

Karakterbeschrijving en -ontwikkeling:

Alle beschreven karakters zijn vlak, omdat ze vrij oppervlakkig worden geschetst.

Beatrix Alice (Trix) Trumbauer:

Trix is 25 jaar en woont samen met de 37-jarige Bronzo Kamerheer. Ze is erg lui en ligt de hele dag in bed. Ze droomt ervan een kennel, uitgeverij of boutique te beginnen. Trix heeft een relatie gehad met Gerard Beka. Door Gerards verdwijning is deze relatie beëindigd, maar later beseft ze dat hij haar ware liefde is.

Alexander (Lex) Trumbauer:

Lex is een ex-gevangene, veroordeeld voor de verkrachting van een meisje. Hij werkt bij het im- en exportbedrijf van zijn vader. Zijn enige interesse ligt in het versieren van Miss Maagd, Ria, maar zij gaat niet in op zijn avances. 

Bronzo Kamerheer:

Bronzo is een 37-jarige man en eigenaar van drie zaken in verlichtingsartikelen. Hij woont samen met Trix, maar wil eigenlijk hun relatie beëindigen.

Gerard Beka:

Gerard is de vroegere geliefde van Trix. Hij heeft enkele dagen in een koelkast opgesloten gezeten, waardoor de relatie beëindigd werd. Sindsdien lijdt hij aan geheugenverlies. Hij werkt op de pakafdeling van de jamfabriek. Voor zijn geheugenverlies schreef hij veel gedichten, maar deze gave is hem niet meer bekend. Nadat hij met een fles op zijn hoofd wordt geslagen, keert zijn geheugen weer terug en besluit hij weer terug te gaan naar Trix.

Sander Kolm:

Sander heeft juist zijn straf uitgezeten voor het plegen van een overval op een benzinestation. In de gevangenis heeft hij Lex leren kennen. Bij de Miss Maagd-verkiezing wordt hij verliefd op winnares Ria.

Onderlinge relaties:

Lex en Trix zijn broer en zus. Trix woont samen met Bronzo en heeft een relatie gehad met Gerard. Bronzo verbreekt zijn relatie met Trix en papt aan met Stella Vollender, een televisiepersoonlijkheid. Lex wil Ria versieren, maar zij is verliefd op Sander. Sander heeft zijn gevangenisstraf samen met Lex uitgezeten en is ook verliefd op Ria.

Geloofwaardigheid van het verhaal:

…. 

Thematiek:

Liefde:

Er komen meerdere soorten liefdesrelaties in het verhaal aan bod:

Echte liefdesrelatie:

de liefde tussen Trix en Gerard blijkt sterker dan Trix ooit gedacht had. Ook de relatie van Sander met de zestienjarige Ria is echt.

Broer-zusrelatie:

de relatie tussen broer Lex en zus Trix is onverbrekelijk, ze bellen dagelijks met elkaar.

Homosexuele relatie:

de relatie tussen de veertienjarige Klaas en Marcel.

Schijnrelatie:

de relatie tussen Bronzo en Trix is slechts gebaseerd op wederzijdse afhankelijkheid en niet op ware liefde.

Motto:

Geen.

Taalgebruik:

Campert hanteert eenvoudig taalgebruik. De zinnen en dialogen zijn kort.  

Opdracht:

Geen.

Vertelsituatie:

Er is sprake van een auctoriale vertelinstantie.

Perspectief:

Hij-perspectief.

Verhaalopbouw:

Er zijn vijftien genummerde hoofdstukken.

Eigen mening:

….