Louis Couperus - Van oude menschen, de dingen die voorbij gaan …

Uitgeverij Veen, Amsterdam (1906)

Titelverklaring:

De titel heeft betrekking op de voorbijgaande tijd. Iedere verhaalfiguur beleeft deze tijd anders. Zo ziet grootmama Ottilie haar hoge leeftijd als een straf voor het doden van haar man en is Stefanie bang om oud te worden en te sterven. Harold verzucht: “Neen, de dingen van vroeger…. ze zijn nog niet voorbij…. ze gaan, ze gaan…. maar zoo langzaam!”.

De auteur:

Louis Maria Anne Couperus wordt geboren op 10 juni 1863 in Den Haag. Hij brengt een deel van zijn jeugd op Java door. In 1878 keert het gezin terug naar Nederland. Couperus volgt het HBS in Den Haag, maar heeft daar geen succes. Hij besluit Nederlands te gaan studeren en behaalt in 1886 de akte Nederlands MO. Zijn debuut als dichter maakt hij in De Gids, waar hij zelfs korte tijd redacteur van is. In 1889 schrijft hij de succesvolle roman Eline Vere (verfilmd in 1991) en in 1891 trouwt hij met zijn nicht Elisabeth Baud. Van 1893 tot 1914 verblijven zij veel in het buitenland, voornamelijk in Italië en Frankrijk. In die periode schrijft hij o.a. de psychologisch-realistische roman Van oude menschen, de dingen die voorbijgaan (1906). Hij werkt enige tijd als journalist bij Het Vaderland en de Haagsche Post. Zijn totale oeuvre bevat romans, verhalen, essays en sprookjes. Ondanks de grote publieke belangstelling voor zijn werk, blijft de erkenning vele jaren uit. Zijn sexuele geaardheid, dandyisme en praalzieke leefstijl worden niet gewaardeerd. In 1923 ontvangt hij de Tollensprijs voor zijn totale oeuvre en in datzelfde jaar overlijdt hij. Na zijn overlijden komen de prozawerken Het snoer der ontferming en Japansche legenden (1924) en Nippon (1925) uit. Pas in de jaren dertig en veertig worden zijn veelzijdige gaven alom gewaardeerd. In de jaren 1952-1957 verschijnen zijn Verzamelde Werken, gevolgd door de gedichtenbundel Nagelaten werk (1976).

Literaire stroming:

Naturalisme.

Genre:

Psychologische roman.

Samenvatting:

Charles (door iedereen Lot genoemd) bezoekt zijn verloofde Elly. Mama Ottilie maakt ruzie met haar man, Steyn de Weert. Ze wil na het huwelijk van Lot haar dochter Ottilie jr. opzoeken in Nice. Steyn kan het niets schelen en mama Ottilie verwijt hem, dat hij niet van haar houdt. Ze voelt zich ongelukkig en wil het liefst sterven.

Elly praat met haar tante Adèle over Lot. Ze is heel gelukkig met hem, maar wil liever niet bij zijn ouders intrekken, omdat ze altijd kibbelen. Elly bezoekt haar opa Takma, die later zijn vriendin Ottilie Dercksz bezoekt. Ze praten over Ottilies hallucinaties, waarin ze haar vermoorde man ziet. Ottilie is bang dat ze hem, als ze gestorven is, weer zal zien.

Grootmama Ottilie krijgt bezoek van haar zoon Anton Dercksz. Anton vermoedt dat zijn moeder en meneer Takma iets verbergen, maar hij weet niet wat. Anton denkt dat ze vroeger een verhouding hebben gehad. Even later bellen ook Elly en Lot aan bij grootmama Ottilie. Mama Ottilie is inmiddels ook bij haar moeder aangekomen. Ze voelt zich ongelukkig nu haar laatste kind haar alleen achterlaat. Lot en Elly brengen een bezoek aan tante Stefanie. Ze vindt dat het stel in de kerk hoort te trouwen, maar zelf denkt het jonge paar er anders over. Na afscheid te hebben genomen van tante Stefanie, praten Lot en Elly over ouder worden. Lot denkt erover te stoppen met schrijven. Elly betreurt dit. Ze besluiten te gaan reizen. Ze willen via Parijs naar Nice, waar Ottilie jr. woont. In Parijs zullen ze tante Therèse nog bezoeken.

Harold Dercksz discussieert met zijn dochter over het aanstaande huwelijk van Lot en Elly. Harold denkt aan het ‘Ding’. Op dertienjarige leeftijd is hij getuige geweest van de moord op zijn eigen vader. Deze gebeurtenis heeft hij nooit kunnen vergeten. Lot maakt ruzie met zijn moeder, omdat hij vindt dat haar zoon Hugh misbruik maakt van haar goedheid. Steyn bespreekt met Lot de mogelijkheid om mama Ottilie onder curatele te laten stellen, want ze schenkt teveel geld aan andere mensen.

Op haar weg naar grootmama Ottilie komt mama Ottilie meneer Takma tegen. Meneer Takma schrikt als mama Ottilie hem vertelt dat ze ongelukkig is en zich oud voelt. Hij kan niet geloven dat ze al zestig jaar is. Harold Dercksz komt ook op bezoek bij grootmama Ottilie. Het gesprek gaat over het komende huwelijk van Lot en Elly. Harold denkt weer aan het ‘Ding’. Hij heeft medelijden met zijn moeder; ze ziet er zo oud uit. Hij hoopt dat het ‘Ding’ verdwijnt als grootmama Ottilie sterft.

De oude dokter Roelofsz brengt een bezoek aan grootmama Ottilie. Kort daarna komen ook Lot en Elly langs. Het valt Lot op dat mama Ottilie op meneer Takma lijkt. Hij vraagt zich af of de roddels over het vaderschap van meneer Takma toch waar zijn. Als alle kinderen weer verdwenen zijn, haalt meneer Takma de dood van meneer Dercksz, zestig jaar geleden, aan. Grootmama Ottilie en dokter Roelofsz willen er niet over praten. Dokter Roelofsz, die op de hoogte is van de moord, vindt dat grootmama Ottilie er alleen maar verdrietig van wordt. Grootmama Ottilie heeft weer een hallucinatie en meent buiten een witte gedaante te zien.

Na hun huwelijk gaan Lot en Elly naar Brussel om de vader van Lot, de oude heer Pauws, te bezoeken. Meneer Pauws ziet enige gelijkenis in het uiterlijk van het jonge stel. Ze praten over het liefdesleven van grootmama Ottilie. Lot en Elly geven toe dat er een mogelijkheid is dat ze neef en nicht zijn. Lot en Elly reizen door naar Parijs. Bij toeval ontmoeten ze de zoon van tante Therèse, Theo van der Staff. Samen met Theo brengen ze een bezoek aan tante Therèse in het klooster. Therèse informeert naar haar familie in Den Haag en naar Ottilie jr. Na een kort verblijf neemt de familie weer afscheid.

Elly en Lot reizen verder met de trein naar Nice. Als ze aankomen bij hun hotel, schrijven ze een brief aan Ottilie jr. Zij stuurt hen een grote boeket rozen en verrast hen met een onaangekondigd bezoek. Ze praten over Ottilies vertrek uit Nederland. Ze houdt van officier Aldo, maar wil niet met hem trouwen, omdat volgens haar een huwelijk altijd slecht afloopt. De volgende dag komen Lot en Elly op bezoek bij Ottilie en Aldo. Lot ziet hoe gelukkig zijn zus is en hij is zelfs een beetje jaloers.

Stefanie de Laders, inmiddels 77 jaar oud, is bang om te sterven. Ze wil pas doodgaan als ze zeker weet dat ze in de hemel komt. Stefanie bezoekt samen met Anton de petekinderen Stef en Antoinette van Wely, kinderen van Harolds kleindochter Lili en haar man Frits. Stefanie bewondert Antons boekenvoorraad. Ze schrikt wel als ze ziet dat hij veel ‘duivelse’ boeken leest. Anton wil zijn familie liever niet bezoeken, omdat ze volgens hem alleen maar op zijn geld uit zijn.

Bij aankomst worden ze overdreven vriendelijk ontvangen. Dit bevestigt weer Antons vermoeden over de ware aard van zijn familie. Diezelfde dag komen oom Daan Dercksz en zijn vrouw Floor op visitie. Ze zijn zojuist aangekomen uit Indië. Daan en Harold trekken zich terug en praten over het ‘Ding’. Daan is verbaasd dat Harold al zo lang het familiegeheim met zich meedraagt. Ina, die flarden van het gesprek heeft opgevangen, vraagt zich af wát haar vader weet. Ze vermoedt dat het over een erfeniskwestie gaat, maar Harold laat er niets over los.

Ina kan er niet van slapen. Ze besluit de volgende dag grootmama Ottilie te bezoeken. Als ze daar aankomt zijn meneer Takma, dokter Roelofsz, oom Daan en tante Floor ook al van de partij. Niet lang daarna komt ook Stefanie op visite. Ina en Stefanie praten over de werkelijke reden van Daans komst naar Nederland. Beiden vermoeden dat het te maken heeft met grootmama Ottilie. Stefanie wíl niet weten waar het om gaat. Ina vraagt aan tante Floor waarom ze naar Nederland zijn gekomen. Volgens Floor is het voor zaken. Ina probeert daarop dokter Roelofsz uit te horen. Ina merkt uit zijn reacties onmiddellijk op dat hij het wèl weet. Tante Floor wil naar huis, maar oom Daan wil eerst nog even met dokter Roelofsz praten. Ina brengt meneer Takma naar huis. Daan vertelt dokter Roelofsz dat hij alles weet van de moord op zijn vader. Hij heeft het vernomen van de zoon van Ottilies meid, die hem ermee chanteert. Daan vertelt hem dat Harold destijds getuige is geweest van de moord. Ze schrikken op als grootmama Ottilie weer een hallucinatie heeft, waarin ze haar overleden man ziet.

Elly en Lot verblijven nog in Florence en zullen zeker nog drie maanden wegblijven. Mama Ottilie is inmiddels afgereisd naar Engeland om haar twee zoons John en Hugh op te zoeken. Adèle wil Elly’s brief voorlezen aan meneer Takma (Elly’s opa), maar hij blijkt plotseling overleden te zijn. Adèle schrikt en laat de dokter en Steyn de Weert, die de executeur-testamentair is, waarschuwen. Dokter Thielens constateert de dood en Steyn telegrafeert aan mama Ottilie, Lot en Elly. Daarna gaat Steyn naar Harold. Harold beseft dat het ‘Ding’ nu eindelijk passé is en hij twijfelt of ze het overlijden van meneer Takma wel aan grootmama Ottilie moeten vertellen. Dokter Roelofsz wordt wel geïnformeerd.

Als Steyn weer vertrekt, ontmoet hij Ina. Ze praten over Takma’s dood en Ina concludeert dat Elly nu wel veel geld zal erven. Steyn verspreekt zich en Ina weet nu dat mama Ottilie ook een aandeel in de erfenis zal krijgen. Ze vraagt Steyn of hij weet waarom Daan naar Nederland is gekomen, maar hij moet haar het antwoord schuldig blijven. Steyn vertrekt en informeert de rest van de familie over Takma’s dood. Hij drukt iedereen op het hart dit niet aan grootmama Ottilie te vertellen. Tante Adèle ruimt intussen de kantoorkamer van de oude Takma op. Ze vindt op de grond een brief, verscheurd in twee stukken. Ze voelt een sterke drang om de brief te lezen. De brief blijkt zestig jaar tevoren geschreven te zijn en bevat de waarheid over de moord op meneer Dercksz. Adèle is geschrokken en denkt dat zij de enige is die op de hoogte is van het familiegeheim.

De volgende dag keert mama Ottilie terug uit Engeland. Ze wordt begeleid door haar zoon Hugh Trevelley. Thuisgekomen spreekt mama Ottilie met Steyn over Takma. Ottilie wil de gestorven man nog één keer zien. Ze heeft hem altijd liefgehad als een vader. Haar vader, de vermoorde Dercksz, heeft zij nooit gekend. De volgende dag wordt Takma begraven. Adèle blijft thuis met dokter Roelofsz, die te zwak is om de begrafenis bij te wonen.

De notaris komt langs om de erfenis te verdelen. Adèle ontvangt 30.000 gulden, Elly en mama Ottilie ontvangen beiden ruim een ton. Ottilie blijkt al jarenlang geld van haar werkelijke biologische vader, meneer Takma, te hebben gekregen.

De dag na de begrafenis komen Lot en Elly weer terug. Elly is verdrietig vanwege het overlijden van haar opa. Adèle twijfelt eraan of ze haar dochter Elly over de geheime brief zal vertellen en besluit het niet te doen. Ze laat Steyn de brief wel lezen. Als hij de brief gelezen heeft, scheurt hij de brief in kleine stukjes. Hij wil niet dat meer mensen achter het geheim komen.

Ina bezoekt grootmama Ottilie met haar dochter Lili en de achterkleinkinderen. Grootmama is verdrietig, omdat ze meneer Takma al een week niet heeft gezien. Tante Stefanie komt eveneens haar moeder bezoeken. Ze vertelt Ina dat ze een brief heeft gekregen van Therèse. Therèse schrijft dat ze naar Nederland wil komen om haar oude moeder, die ze al jaren niet heeft gezien, te bezoeken. Ina vraagt zich af of zíj misschien het familiegeheim kent. Daan Derksz komt vertellen dat dokter Roelofsz aan een beroerte overleden is. Ina probeert nu Daan uit te horen over het geheim. Daan laat echter niets los. Kort daarna komt Harold aan. Daan vindt dat Harold het overlijden van dokter Roelofsz maar aan grootmama Ottilie moet vertellen. Harold durft dit niet aan, want hij denkt dat grootmama dit nieuws niet overleeft. Even later belt ook Anton aan bij zijn moeder. Hij weigert ook haar het nieuws te vertellen.

Ina kan haar nieuwsgierigheid maar niet bedwingen en ondervraagt nu oom Anton over het geheim. Anton vindt dat er dingen zijn, die ze beter niet kan weten. Zelf vermoedt hij dat grootmama Ottilie en meneer Takma samen een geheim hadden. Vermoedelijk was ook dokter Roelofsz hiervan op de hoogte. Hij beseft dat zijn moeder nu de enige is, die het geheim kent. Zelf interesseert het hem niet. Opnieuw gaat de bel. Dit keer zijn het mama Ottilie en Adèle Takma. Ze worden snel van het overlijden van dokter Roelofsz op de hoogte gesteld. Kort daarna belt Steyn aan. Steyn is woedend, omdat mama Ottilie hem niet verteld heeft dat Hugh naar Nederland meegekomen is. Mama Ottilie besluit haar moeder te vertellen dat meneer Takma en dokter Roelofsz ziek zijn. Grootmama Ottilie vermoedt echter dat de dokter dood is. Mama Ottilie kan alleen maar ja-knikken. Als ze dan vraagt of ook meneer Takma overleden is, krijgt ze plotseling weer een hallucinatie. Ze ziet de overleden Takma…

Lot overweegt weer te gaan reizen, want hij wil niet meer bij zijn moeder inwonen. Deze gaat helemaal in Hugh op en schenkt helemaal geen aandacht meer aan Lot. Elly wil niet meer naar Italië. Ze wil liever met Lot weer in Den Haag gaan wonen. Die middag brengen Elly en Lot een bezoek aan grootmama Ottilie. Daar aangekomen treffen ze Steyn en tante Therèse aan. Steyn vertelt Lot dat hij mama Ottilie wil verlaten. Hugh blijft, nu mama Ottilie haar erfdeel heeft gekregen, wel bij zijn moeder. Lot betreurt het besluit van Steyn , maar kan hem geen ongelijk geven. Steyn vertrekt de volgende dag met de trein naar Parijs. Elly en Lot beloven dat ze daar afscheid van hem zullen nemen. Mama Ottilie en Hugh brengen eveneens een bezoek aan grootmama Ottilie. Hugh merkt op dat Lot veel op zijn moeder lijkt. Hij ziet ook dat Elly veel op Lot lijkt. De gasten zien dat grootmama Ottilie stervende is. Terwijl Therèse voor haar bidt, belt dokter Thielens aan. Helaas kan hij niets meer voor haar doen. Lot informeert zijn familie telefonisch en kort na elkaar komen zij grootmama een laatste bezoek brengen. Als grootmama is overleden, ziet Harold het ‘Ding’ voor de allerlaatste keer. Daarna valt hij flauw….

Lot lijdt aan zware koortsaanvallen en verblijft weer enige tijd bij zijn moeder. Elly is weer afgereisd. Ze is vrijwilligster geworden bij het Rode Kruis in St. Petersburg. Lot wil met Hugh praten over mama Ottilie. Hij laat hem beloven goed voor haar te zorgen. Plotseling hoort Lot een bekende stem. Het is zijn vader! Lot is blij hem weer te zien. Lot vertelt dat hij, zodra hij hersteld is, weer wil reizen. Hij wil naar Nice en dan naar Italië, om te werken. Vader Pauws vindt dat Elly bij haar man hoort te zijn om hem te verzorgen.

Het is inmiddels april. Lot verblijft in Napels. Zijn vader is, na hem twee maanden gezelschap te hebben gehouden, weer teruggekeerd naar Brussel. De reizende Steyn heeft hem ook met een bezoekje vereerd. Lot is nog moe van hun gesprekken. Steyn heeft het familiegeheim onthuld en Lot denkt dat, buiten Steyn, alleen tante Adèle op de hoogte is van de moord. Lot denkt aan Elly. Hij herkende haar nog nauwelijks op de foto, die zij hem heeft gestuurd. Ze leek noch op hem, noch op zijn moeder. Lot overweegt een boek te schrijven over de liefde tussen twee oude mensen en de passionele moord. Hij glimlacht en bedenkt dat hij daar niet romantisch genoeg voor is.

Tijd en tijdvolgorde:

De gebeurtenissen spelen zich af aan het begin van de negentiende eeuw. Ze worden chronologisch weergegeven, afgewisseld door flash-backs. Het verhaal begint in de herfst en eindigt in april. De totale vertelde tijd is dus ongeveer een half jaar.

Plaats/ruimte:

Het grootste deel van het verhaal speelt in Den Haag. Daarbij is de woning van grootmama Ottilie een soort ontmoetingsplaats voor alle familieleden. Verder komen de plaatsen Brussel, Parijs, Nice en Napels voor.

Karakterbeschrijving en –ontwikkeling:

Grootmama Ottilie:

Grootmama Ottilie is 97 jaar en heeft Indisch bloed. In haar jeugdjaren was ze een gepassioneerde vrouw. Ze is twee keer gehuwd (met generaal de Laders en assistent-resident Derckz) en had twee minnaars (Takma en de arts Roelofsz). Grootmama Ottilie en meneer Takma hebben zestig jaar tevoren meneer Dercksz vermoord. De moord blijft in grootmama’s hoofd rondspoken en ze krijgt al snel wroeging. Haar hoge leeftijd ziet zij als een straf voor haar daad en ze vreest God. Grootmama is een rond karakter.

Emile Takma:

Emile Takma is de vriend van grootmama Ottilie. Hij is de biologische vader van mama Ottilie. Evenals grootmama ziet hij zijn lange leven als straf voor zijn zonden. Hij lijdt aan hallucinaties waarin hij de stem van de vermoorde Derckz hoort. Takma is een rond karakter.

Mama Ottilie:

Mama Ottilie is de dochter van meneer Takma en grootmama Ottilie. Ondanks haar leeftijd van 60 jaar en haar drie huwelijken, gedraagt ze zich als een klein kind. Ze ontkent de voorbijgaande tijd en wil altijd jong blijven. Ze is moeder van vijf kinderen, waaronder Ottilie jr. en Charles. Mama Ottilie is een rond karakter.

Stefanie:

Stefanie is de dochter van grootmama Ottilie en generaal de Laders. Ze is rijk, maar zuinig. Ze is nooit getrouwd geweest en zoekt haar toevlucht tot het calvinisme. Stefanie weet van het familiegeheim, maar wil er niet aan herinnerd worden. Ook Stefanie is een rond karakter.

Therèse:

Therèse is uiterlijk het evenbeeld van haar moeder, grootmama Ottilie. Ze heeft een zoon genaamd Theo en is woonachtig in Parijs. Ook Therèse is op de hoogte van de moord. Ze heeft zich bekeerd tot het Rooms-Katholieke geloof om boete te doen voor de zonden van haar moeder. Therèse is een rond karakter.

Anton:

Anton is de zoon van grootmama Ottilie en de vermoorde Dercksz. Hij is ongehuwd. Familiebanden interesseren hem weinig. Hij wil niets van het familiegeheim weten. Anton is een rond karakter.

Harold:

Harold is eveneens een zoon van grootmama Ottilie en meneer Dercksz. Hij is op dertienjarige leeftijd getuige geweest van de moord op zijn vader. Het ‘Ding’ kan hij maar niet vergeten. Hij hoopt dat het verdwijnt als de moordenaars overleden zijn. Harold is een rond karakter.

Ottilie jr.:

Ottilie jr. is de dochter van mama Ottilie. Ze heeft veel uiterlijke kenmerken geërfd van haar moeder en oma. Ze woont samen met Aldo in Frankrijk. Ottilie jr. is een rond karakter.

Charles (Lot):

Lot is de zoon van mama Ottilie. Hij is een schrijver van achtendertig jaar. Hij trouwt met zijn nicht Elly Takma. Lot is bang om oud te worden. Hij ziet hoe gelukkig zijn ongetrouwde zus is en hij vraagt zich af of hij wel had moeten trouwen. Lot is een rond karakter.

Elly:

Elly is de kleindochter van Emile Takma. Ze is eigenlijk de nicht van Lot. Ondanks dat ze gelukkig is met Lot, gaat ze toch naar St. Petersburg om vrijwilligerswerk te doen voor het Rode Kruis. Elly is een rond karakter.

Ina d’ Herbourg:

Ina is de dochter van Harold. Ze is getrouwd en heeft één dochter; Lili. Ina is erg nieuwsgierig. Ze wil alles weten van het grote familiegeheim en ze probeert iedereen daarover uit te horen. Ze is op geld belust. Ina is een rond karakter.

Alle overige personages in het boek zijn vlakke karakters. Bijv. Daan. Daan is eveneens een zoon van grootmama Ottilie en meneer Dercksz. Hij is woonachtig in Indië en getrouwd met Floor. Hij wordt gechanteerd door de zoon van Ma-Boelen (meid van grootmama Ottilie in Indië). Deze man is op de hoogte van de moord.

Onderlinge relaties:

Grootmama Ottilie Dercksz heeft een dochter uit haar eerste huwelijk met Generaal de Laders, genaamd Stefanie. Uit haar tweede huwelijk met assistent-resident Derckxz zijn vier kinderen geboren: Anton, Harold, Daan en Therèse. Dochter Ottilie is geboren uit een verhouding met Emile Takma. Mama Ottilie heeft twee kinderen uit haar huwelijk met Steyn de Weert. Zij heten Charles (Lot) en Ottilie jr. Uit haar huwelijk met meneer Trevelley heeft mama Ottilie drie kinderen: Hugh, John en Mary. Charles trouwt met Elly Takma, zijn nichtje.

Geloofwaardigheid van het verhaal:

….

Thematiek:

Voorbijgaande tijd:

Het hoofdthema in Van oude menschen, …. is de voorbijgaande tijd. Grootmama Ottilie en Emile Takma ervaren de langzaam voorbijgaande tijd als een straf voor hun zonden. Mama Ottilie is een kind gebleven, omdat ze de ouderdom niet wil accepteren en angst heeft voor de dood.

Relaties:

De relaties van de hoofdpersonen met hun partners lopen vaak op niets uit. Grootmama Ottilie is hier een goed voorbeeld van. Ze wil alleen maar liefde ontvangen en daardoor mislukken haar beide huwelijken. Daarnaast heeft ze twee minnaars, waarvan alleen Emile Takma tot zijn dood bij haar blijft. Mama Ottilie heeft drie mislukte huwelijken achter de rug.

Familiegeheim:

De moord op Derckz, gepleegd door grootmama Ottilie en Emile Takma, drukt een grote stempel op de hele familie. Vooral Harold, die getuige is geweest van de moord, heeft grote moeite met het verweken van deze traumatische ervaring. Zonder dat de twee moordenaars het weten, zijn veel familieleden op de hoogte van de gebeurtenissen. Velen van hen willen er echter niet aan herinnerd worden en verzwijgen hun kennis.

Motto:

Geen.

Taalgebruik:

Het taalgebruik in Van oude menschen, ….. is enigszins ouderwets. Couperus maakt gebruik van zinnen zoals: “Het is bijna historie, en even als ik belang stel in de geschiedenis van onzen tijd – in het vooruitweten van onze toekomst – zoo heeft historie een groote charme voor me, ook al drukt historie menschheid en mensch, en ook al drukken onze oudjes mij.” De teksten bevatten soms invloeden uit andere talen (‘Derckz-sche kalmte’), omgekeerde woordvolgordes en zelfbedachte woorden (‘bewonderigjes’).

Opdracht:

Geen.

Vertelsituatie:

Auctoriale vertelinstantie.

Perspectief:

Hij-perspectief.

Verhaalopbouw:

Het verhaal is opgebouwd uit twee delen. Het eerste deel bevat 16 genummerde hoofdstukken en het tweede deel bevat 14 genummerde hoofdstukken.

Eigen mening:

….