Rascha Peper - Oesters

L.J. Veen, Amsterdam (1995)

Titelverklaring:

De titel Oesters slaat op Olga: ze is in zichzelf gekeerd en gesloten. In het boek vergelijkt ze de hardnekkigheid van haar verdriet met de zuigkracht van oesters.

De auteur:

Rascha Peper is het pseudoniem van Jenneke Strijland, geboren op 1 januari 1949 in Driebergen. Na haar studie Nederlands werkt ze enige tijd als lerares Nederlands. In 1993 verhuist ze vanwege het werk van haar partner naar Wenen. In Wenen begint ze met schrijven. Met het verhaal De Waterdame debuteert ze in het Hollands Maandblad. De Waterdame is tevens het titelverhaal voor haar debuutbundel die in 1990 verschijnt. In Wenen schrijft ze de eerste versie van Oesters. Later zal herschrijft ze de roman. In 1994 ontvangt ze een nominatie voor de AKO Literatuurprijs voor Rico’s Vleugels.

Recent werk:

Oefeningen in manhaftigheid (1992, novellen), Rico’s Vleugels (1993), Russisch Blauw (1995, roman), Een Spaans hondje (1998).

Literaire stroming:

Moderne Nederlandse literatuur.

Genre:

Oesters is een psychologische liefdesroman. De nadruk ligt op de gedachten en gevoelens van Olga en op haar verhoudingen met Frank en Harold.

Samenvatting:

Na een verblijf in Zuid-Frankrijk om aan haar studie te werken, keert Olga terug naar Nederland. Een vriend van de vader van haar vriendin, waar ze heeft gelogeerd, biedt haar een lift aan tot Zeeuws-Vlaanderen. Olga besluit twee dagen bij de vitale, 59-jarige Frank Winter te blijven. Daarna keert ze terug naar Amsterdam. Hoewel Frank veertig jaar ouder is dan Olga, beginnen ze een relatie die uiteindelijk vijf jaar duurt.

 

Olga’s moeder is het niet eens met de keuze van haar dochter en is blij dat ze later Harold Kingsley ontmoet, een student van haar eigen leeftijd. Olga weet niet wat ze met haar gevoelens voor Harold aan moet. Terwijl Harold op zomervakantie is, blijft ze Frank opzoeken, maar kiest uiteindelijk voor Harold als hij terugkomt. Samen vertrekken ze naar Amerika. Tijdens haar verblijf in Amerika overlijdt Frank aan een hartaanval.

Bij terugkomst bezoekt ze het graf van Frank in Zeeuws-Vlaanderen en vervolgens de notaris. Daar blijkt dat Frank haar een vanitas (een schilderij waarop een doodshoofd afgebeeld is, een waarschuwing voor de toeschouwer niet zo ijdel te zijn om de dood te vergeten) heeft nagelaten. Olga kan Frank niet uit haar gedachten zetten, wordt depressief en raakt geobsedeerd door de dood. Inmiddels wonen Olga en Harold in Wenen en komt ze bij de psychiater, Herr Doktor Kroch, terecht. Uiteindelijk wordt Olga ziek en overlijdt ze aan kanker.

Tijd en tijdvolgorde:

Het verhaal begint in 1969 en duurt tot 1984. In het boek spelen twee verhaallijnen: het heden en het verleden in lange flash-backs. Beide verhaallijnen worden chronologisch beschreven. Het eerste hoofdstuk begint eind februari 1984, het boek eindigt in juli van dat jaar.

Plaats/ruimte:

Het verhaal speelt zich af in Amsterdam waar Olga studeert, het huis van Frank in Zeeland, de behandelkamer van de psychiater, het huis in Wenen waar Olga en Frank wonen en het overnachtingsadres in New York, waar Olga leest dat Frank is overleden.

Karakterbeschrijving en ontwikkeling:

Olga:

Olga is 35 jaar oud, getrouwd met Harold Kingsley en woonachtig in Wenen. Dáárvoor heeft Olga in Amsterdam, New York en Bonn gewoond. Ze is in zichzelf gekeerd, depressief en slaapt slecht. Haar karakter vertoont melancholieke trekjes en ze is een beetje dromerig. Olga is een rond karakter.

Frank Winter:

Frank is een vitale man van 59 jaar op het moment dat hij Olga in Montpellier ontmoet. Als hij naar Nederland terugrijdt, biedt hij Olga een lift aan. Frank is een zeer evenwichtige man. Hij is een rond karakter.

Harold Kingsley:

Harold heeft in Amsterdam geschiedenis en economie gestudeerd en wordt bestempeld als cool, clever en geestig; een echte carrièremaker. Harold werkt als diplomaat. Ook Harold is een rond karakter.

Hannah:

Hannah is een vriendin van Olga en kent Harold oppervlakkig. Ze is populair en wordt door iedereen bewonderd. Hannah is bijzonder fel. Ze is een vlak karakter.

Kees:

Kees was de minnaar van Olga’s moeder en plaagt Olga door regelmatig te zinspelen op een huwelijk tussen Olga en hem. Hij is humoristisch, maar bedoelt het soms serieus. Kees is een vlak karakter.

Arthur:

Arthur is een internist en de enige persoon met wie Olga over Frank praat. Hij is laconiek en wekt de indruk zich nergens over te verbazen. Hij wordt omschreven als een zware, gemoedelijke, slordig ogende man, geen prototype van een medicus. Arthur is een vlak karakter.

Moeder van Olga:

Ze kan het goed vinden met Olga, maar staat niet achter haar vriendschap met Frank. Ze is blij als Harold een huwelijksaanzoek doet. Ze is een vlak karakter.

Vader van Olga:

De vader van Olga wordt vergeleken met Frank. Olga’s vader is een vlak karakter.

Herr Dokter Kroch (de psychiater):

Herr Dokter Kroch helpt Olga met haar problemen. Hij spreekt welluidend, zangerig Weens en is informeel en artistiek. Zijn zware gestalte past precies bij zijn karakter. Dokter Kroch is een type.

Onderlinge relaties:

Frank Winter is lange tijd de vriend van Olga, die ze leert kennen via haar vriendin Hannah. Olga trouwt echter met Harold. Arthur is een goede vriend van Olga, met wie ze echt over haar problemen kan praten.

Geloofwaardigheid van het verhaal:

Thematiek:

De liefde van een jonge vrouw voor een veel oudere man. Olga breekt haar liefde met Frank, maar kan hem niet vergeten. De herinneringen aan hem zuigen zich als een oester aan haar geheugen vast.

Algemene motieven: liefde, dood, verdriet en spijt

Verhaalmotieven:

Winter, oesters, dood (opgezette dieren, overlijden van Frank, overlijden van twee katten), schedels (onder andere het nagelaten vanitas), trouwen (Kees en Frank vragen haar ten huwelijk, ze trouwt met Harold).

Motto:

“Eeuwigheid, overstaar mij hier die nauwelijks te ademen waag, die in het hart mijn dode draag in de gesloten sarkophaag.”

Het onherroepelijke uit de bundel De Slechtvalk - Ida Gerhardt.

Het motto verwijst naar Olga die spijt krijgt van haar keuze. De onweerstaanbare liefde voor Frank blijft in haar ronddwalen, ondanks dat ze met Harold getrouwd is.

Taalgebruik:

Oesters kent geen moeilijk taalgebruik. De schrijfster gebruikt veel korte zinnen, mede doordat er veel dialogen in het verhaal voorkomen.

Opdracht:

Geen.

Vertelsituatie:

Personale vertelsituatie.

Perspectief:

Het perspectief ligt overwegend bij Olga, maar soms bij de verteller. De schrijfster is niet merkbaar aanwezig, de lezer volgt de gebeurtenissen en gevoelens door de ogen van Olga. Een deel van het verhaal wordt verteld in de 3e persoon enkelvoud. De hoofdstukken die zich afspelen in het verleden zijn in de verleden tijd geschreven, de overige hoofdstukken in de tegenwoordige tijd.

Verhaalopbouw:

Het boek bestaat uit 23 ongenummerde hoofdstukken, gescheiden door witregels. De hoofdstukken vertellen bijna om en om het verhaal van Olga’s relatie met Frank (het verleden) en het verhaal van Olga en Harold in Wenen (het heden).

Eigen mening: