A. F. Th. Van der Heijden – Het leven uit een dag

Querido, Amsterdam (1988)

Titelverklaring:

Het verhaal beschrijft de gebeurtenissen van de hoofdpersonen, gedurende één dag. Uiteindelijk blijft die dag zich voortdurend herhalen.

De auteur:

A. F. Th. Van der Heijden wordt geboren in 1951 te Geldrop. Hij is een Nederlands schrijver die beschouwd wordt als een van de belangrijkste romanciers in het Nederlandse taalgebied. In 1978 schrijft hij zijn debuut, Een gondel in de Herengracht, onder het pseudoniem Patrizio Canaponi. Een gondel in de Herengracht (1978) bevat elegant en lyrisch getoonzette verhalen, waarvoor hij de Anton Wachterprijs krijgt. Minder weelderig van stijl en ambitieuzer van opzet is de cyclus De tandeloze tijd waarmee hij in de jaren tachtig begint. Voorlopig zijn de volgende boeken in de cyclus verschenen: De slag om de Blauwbrug (Proloog, 1983), Vallende Ouders (Deel 1, 1983), De gevarendriehoek (Deel 2, 1985), Advocaat van de hanen (Deel 4, 1990) en Weerborstels (Een intermezzo, 1992). De cyclus vormt een levendige kroniek van Nederland in de jaren 50-80. Een filosofische verkenning en een verslag van de queeste en de wedergang van de hoofdpersoon Albert Egberts, die als junk buiten schot van het maatschappelijk leven en de tijd wil blijven.

Recent werk:

De sandwich (1986; roman), Het leven uit een dag (1988; roman), Asbestemming, een requiem (1994; roman).

Literaire stroming:

Moderne Nederlandse literatuur.

Genre:

Psychologische roman.

Samenvatting:

Het Wonderwiel

Op een ochtend wordt Benny Wult geboren. De avond daarvoor is zijn grootvader geboren en die is nu al stokoud. Hij gaat met een vriend, Willy, naar het strand om de zonsopkomst te zien en zij sterven kort daarna. Het strand ligt vol met lijken.

‘Niets wordt twee keer uitgelegd’

Om half acht 's ochtend gaat Benny naar school. In de loop van de ochtend leren ze hem alles: lezen, schrijven en rekenen. Naarmate de lessen vorderen, wordt de stof steeds ingewikkelder.

De ventilator

Benny gaat in dienst bij de luchtmacht. Als hij aan een bar zit, komt er een meisje binnen. Een blinde man, die ook aan de bar zit, waarschuwt haar voor de laaghangende ventilator. Benny raakt met haar aan de praat. Het meisje blijkt Gini te heten en bloost de hele tijd. Gini bestelt water, maar krijgt een whisky-soda. Ze drinkt het toch op. Samen gaan ze naar een dancing. Op de weg daar naartoe groeit Gini uit haar bh en gaat ze naar een vriendin om zich te verkleden. Na het dansen gaan ze naar het park. Op het strand gaan ze uit elkaar.

Het ovale portret

Om kwart voor elf gaat Benny naar het huis waar Gini woont. Daar bedrijven ze de liefde. Aanvankelijk wil Gini het niet, omdat het slechts voor één keer is. Ze gaat er toch mee door.

Postcoitum

Benny en Gini gaan terug naar de bar, waar de blinde man nog steeds zit. De blinde kan ruiken wat ze hebben gedaan. Ze praten over het eenmalige. Allebei verlangen ze naar een wereld vol herhaling.

Motief onbekend

Er is nu een proces op gang gekomen tegen Benny en Gini, die samen de blinde man vermoord hebben. Ze zullen vrijwel zeker ter dood veroordeeld worden en in de hel (de wereld van herhaling) terechtkomen. De blinde man blijkt Scant te heten, een ex-diplomaat. De aanklagers kunnen geen motief bedenken en houden het op een politieke afrekening. Gini is zwanger. Ze stuurt Benny, die dan al in de cel zit, een brief waarin ze vertelt over haar bevalling in de gevangenis. Ze noemt hun zoon Benny. Benny en Gini worden ter dood veroordeeld. Het vonnis wordt uitgevoerd door middel van elektrocutie.

De schietstoel

Benny wordt, in gezelschap van twee bewakers, de gevangenisdirecteur en een geestelijke naar de executieverdieping van de gevangenis geleid. Niemand kijkt hem in de ogen. Hij probeert zo koel mogelijk te blijven. Eerst gaat hij in bad, zijn haar wordt afgeschoren en tot slot krijgt hij een maaltijd. Hij hoort dan dat Gini al dood is. Op weg naar de stoel wordt zijn houding steeds minder koel en als hij op de stoel zit, spartelt hij tegen. Als de schok komt, denkt Benny dat hij in een schietstoel zit en naar de aarde afdaalt. Hij ruikt de geur van verbrand vlees. Op het moment dat hij denkt dat hij geland is, merkt hij dat hij nog steeds in de stoel zit. Hij wordt losgegespt en een vrouw dweilt zijn urine op. Al zijn ledematen voelen pijnlijk aan en hij wordt naar buiten gebracht. Benny heeft het vermoeden dat hij de elektrocutie overleefd heeft. Buiten ziet hij dat de zon sneller beweegt dan normaal. Alle stroom is uitgevallen en de bouw is stil komen te staan. Hij steelt wat nieuwe kleren en gaat naar het ziekenhuis. Als zijn brandwonden verzorgd zijn, gaat hij de stad in. Het lijkt of hij sneller ouder wordt, naarmate de avond vordert.

Het liefdesoverschot

Benny wordt de volgende ochtend wakker. Hij is niet ouder geworden. Hij bevindt zich in de wereld van herhaling, de hel. Gini heeft hij nog steeds niet gevonden. Scant komt hij wel tegen. Scant is naar de hel gegaan, omdat hij eigenlijk spion is. Scant wil dat Benny geld gaat verdienen en brengt hem naar een hoerenbuurt. In een zaaltje kijkt Benny naar een show met naakte jongens die een spel uitvoeren. Na er een paar keer geweest te zijn, gaat Benny er werken.

Op een gegeven moment gaat hij naar de kerk. Hij vraagt aan een priester wat er gebeurt als hij zelfmoord pleegt. De priester antwoordt dat de angsten uit zijn gewone leven, in de hel tot in de eeuwigheid herhaald zullen worden.

Het bliksembezoek

Benny gaat naar de plek waar hij denkt dat het huis van Gini gestaan heeft. Er staat nu een hotel. Als hij binnen is, begint het te onweren. In zijn hotelkamer voelt hij heel even de aanwezigheid van Gini. Benny begint haar te zoeken, maar kan haar niet vinden. Hij gaat naar Scant, die ruikt dat Gini hem bezocht heeft. Benny weet dat Scant het allemaal heeft voorzien en dat Scant zich heeft laten vermoorden om hen uit elkaar te drijven. Scant lacht en zegt: ‘Morgen is er weer een dag’.

Tijd en tijdvolgorde:

Het verhaal speelt zich af op 19 augustus. Het leven in het verhaal speelt zich op die ene dag af. Na de elektrocutie van de hoofdpersoon herhaalt deze dag zich.

Plaats / ruimte:

Het verhaal speelt zich af in een stad met een Amerikaans ogende architectuur. Er zijn veel wolkenkrabbers en de huizenblokken zijn recht met wegen doorsneden. De stad ligt aan zee en wordt in tweeën gedeeld door een rivier. In de stad bevindt zich ook een park. Voor Benny's terechtstelling wordt er in de stad veel gebouwd. Na zijn elektrocutie ligt het werk stil en lijkt het of er geen leven meer in de stad is. De stad ligt op een eiland in 'de grote oceaan’ en aan de horizon ligt waarschijnlijk een continent.

Karakterbeschrijving en –ontwikkeling / onderlinge relaties:

Benny Wult:

Benny Wult is de hoofdpersoon. Benny wordt voor zonsondergang geboren. Hij groeit op in het besef dat hij maar een etmaal te leven heeft en dat iedere ervaring, ook de liefdesdaad, niet herhaald kan worden. Op school lijkt hij sneller rijp dan zijn leeftijdsgenoten. Hij wordt luchtmachtofficier en later piloot. Samen met Gini vermoordt hij Scant. Met de moord willen ze samen in de wereld van herhaling, de hel, komen en daar het liefdesgeluk opnieuw vinden. Hij belandt samen met Scant in de hel, maar vindt Gini daar niet.

Gini Trades:

Als Gini Benny ontmoet, is zij een schuchtere puber die regelmatig moet blozen. Als ze met Benny naar bed gaat, wordt ze zwanger. Ze krijgt een zoon en vernoemt die naar Benny.

Geloofwaardigheid van het verhaal:

….

Thematiek:

In het boek spelen twee thema’s. Enerzijds dat de liefde niet bedorven kan worden door herhaling. Anderzijds het relatieve: de aardse tijd tegenover de eeuwigheid.

Motto:

Geen.

Taalgebruik:

Het taalgebruik in Het leven uit een dag is normaal en goed leesbaar.

Opdracht:

Geen.

Vertelsituatie

Alwetende verteller.

Perspectief:

Het perspectief ligt bij Benny Wult. In het verhaal worden zijn gevoelens uitvoerig beschreven. Ik-perspectief.

Verhaalopbouw:

Het verhaal is opgebouwd uit negen hoofdstukken, elk met een eigen titel.

Eigen mening: