Yvonne Keuls - Het verrotte leven van Floortje Bloem

Amboboeken, Baarn (1982)

Titelverklaring:

In het boek wordt het verhaal verteld van Floortje Bloem. Zelf zegt zij tegen haar konijn: 'Ik ga jou het verhaal vertellen van het verrotte leven van Floortje Bloem'.

De auteur:

Yvonne Keuls wordt geboren op 17 december in 1931 in Batavia, in het toenmalige Nederlands-Indie. In 1938 keert het gezin weer terug naar Nederland. Na de Kweekschool heeft ze als onderwijzeres gewerkt. Ze trouwt in 1954 met R. Keuls. Ze begint met het schrijven van gedichten en verhaaltjes. Ze maakt ook bewerkingen van romans van een aantal bekende schrijvers voor de televisie. Ze wordt bekend met Jan Rap en zijn maat (1977). De schrijfster gebruikt meestal een sobere stijl.

Meest recente werk:
Lowietjes Smartegeld, of het gebit van mijn moeder (1995)
Keulsiefjes (1996, columns).

Literaire stroming:

Moderne Nederlandse literatuur.

Genre:

Caleidoscopisch-psychologische roman.

Samenvatting:

De moeder van Floortje (Floortje is dan nog niet geboren) trekt met haar dochtertje Beppie in bij tante Gerda. Ze is getrouwd geweest met een twintig jaar oudere man en inmiddels van hem gescheiden. Tante Gerda heeft een volkscafÚ in Leiden. Wanneer de moeder van Floortje zwanger blijkt te zijn, is niet bekend wie de vader is. Er is bij tante Gerda geen ruimte voor een tweede kind en Floortje wordt in een tehuis geplaatst. Ze krijgt de achternaam van de ex-man van haar moeder. Op driejarige leeftijd wordt Floortje in een pleeggezin geplaatst. Ze heeft veel aandacht nodig, maar wordt helemaal in het gezin opgenomen. Haar pleegvader komt in een auto-ongeluk om en Floortje wordt op haar achtste in een onderwijzersgezin opgenomen.

In dit gezin is ze onhandelbaar en ze wordt al snel in een observatiehuis geplaatst. Ook hier kan ze zich niet aanpassen. De conclusie van het observatierapport is, dat ze in een internaat geplaatst moet worden in plaats van in een gezin. Zo wacht Floortje vier jaar lang op nieuwe pleegouders. Ze heeft voortdurend gesprekken om haar te testen, maar ze is er handig in geworden om haar begeleiders te misleiden. De enige die zich echt voor haar interesseert, is Annemarie. Zij zorgt ervoor, dat Floortje een vakantiegezin toegewezen krijgt. Na een maand wordt Annemarie ontslagen, omdat ze partij kiest voor Floortje.

Met het vakantiegezin, de familie Peperzak, kan Floortje heel goed opschieten. Vooral met mevrouw Peperzak en haar oudste dochter Trini heeft ze een goed contact. Ze mag zelfs op het 25-jarige huwelijksfeest komen. Ze is echter zeer teleurgesteld als ze niet op de familiefoto mag. Daarom gaat ze in haar eentje naar boven, terwijl de zoon van de familie, Gerard haar volgt. Deze dwingt haar om hem af te trekken. Zij schrikt daar zo van, dat ze moet overgeven. Floortje wil nooit meer naar de familie Peperzak toe. In het kindertehuis hoort ze dat haar moeder opnieuw getrouwd is. Haar nieuwe man heet Adri, die 9 jaar jonger is dan haar. Ze wonen in Rotterdam. Adri schrijft veel brieven aan Floortje en dat leidt ertoe dat zij elk weekend naar haar moeder mag. Ze mag dan met Beppie en haar vriendje Lexie mee naar de Keet, een jongerencentrum. Floortje drinkt veel wijn en als ze thuiskomt ziet ze Beppie en Lexie vrijen. Ze moet weer overgeven.

Floortje en Beppie kunnen goed met elkaar opschieten en ze gaan vaker naar de Keet. Daar maakt Floortje kennis met Sjon, de buurthuiswerker. Hij studeert in zijn vrije tijd voor orthopedagoog. Beppie rookt hasj in het buurtcentrum en omdat iedereen dat doet, rookt Floortje ook mee. Samen komen ze helemaal stoned thuis. Terwijl ze dagenlang in de stad slenteren, worden ze steeds handiger in het stelen van allerlei dingen.

Ze gaat naar de huishoudschool, maar spijbelt geregeld. Ze ontmoet Karin, met wie ze naar Gerben gaan. Gerben is pedofiel. Daar doen ze allerlei spelletjes, die Floortje fijn vindt.
Later vraagt ze aan Adri of hij haar ook wil strelen. Wanneer haar moeder dat ziet, moet ze weer naar het tehuis. Gerben stuurt Floortje voor haar verjaardag een speelgoedkonijn. Dit konijn neemt ze mee tijdens haar ontsnappingen uit de tehuizen waarin ze steeds weer geplaatst wordt.

Ze laat zich, samen met Beppie, door Sjon naar tante Gerda brengen. Beppie heeft geprostitueerd en is verslaafd aan drugs. Ze moet naar een afkickcentrum en Floortje moet bij tante Gerda blijven. Wanneer ze naar school moet, loopt ze weg. Maar voordat ze dat doet, besteelt ze haar tante. Ze wordt verliefd op Onim, een Turkse jongen, met wie ze vrijt. Ze moet later ook met andere Turkse jongens vrijen en als de politie binnenvalt, kan ze eindelijk ontsnappen.

Floortje trekt in bij Beppie, die in een kraakpand woont. Beppie is nog steeds verslaafd en omdat ze geen geld meer hebben, gaan ze weer de prostitutie in. Floortje gaat nu ook hero´ne gebruiken. Ze denkt hiermee het leven beter aan te kunnen. Sjon komt langs en haalt de zusjes over om met hem mee te gaan. Hij geeft hun pillen tegen de afkickverschijnselen. Halverwege stapt Floortje uit de auto. Ze lift met een man mee naar Rotterdam. Hij vertelt dat zijn vrouw een kind krijgt. Ook vertelt hij waar hij woont. Hij zet Floortje af bij het politiebureau omdat de politie haar verder kan helpen. Zo komt ze weer bij tante Gerda. Weer besteelt ze haar tante en ze gaat er weer vandoor.

Ze komt weer in contact met drugsverslaafden. Samen met hen zet ze een plan op om de man, die haar mee heeft genomen naar Rotterdam, te bestelen. Ze belt de man op en dreigt dat ze voor de trein springt als hij haar niet ophaalt van het station. Wanneer hij op weg naar haar toe is, roven haar 'vrienden' zijn huis leeg. Floortje krijgt echter niets van de buit mee. Later leest ze dat het kindje van deze man maar een paar uur geleefd heeft. Ze komt dan tot de conclusie: 'Mijn leven is niet verrot, ik ben verrot'.

Beppie komt thuis en gooit tijdens een ruzie het konijn van Floortje uit het raam. Floortje kan het konijn niet weervinden. Ze is nu het enige, dat nog Úcht van haar was, ook kwijt.

Tijd en tijdvolgorde:

Het verhaal wordt in chronologische volgorde verteld. Het speelt zich vermoedelijk rond 1980 af, gezien het jaar van uitgave. Een soortgelijk verhaal kan zich ook in een andere periode van deze eeuw afspelen. De vertelde tijd is ongeveer vijftien jaar: vanaf iets vˇˇr de geboorte van Floortje tot haar vijftiende levensjaar.

Plaats /ruimte:

Het verhaal speelt zich af in Rotterdam en omgeving.

Karakterbeschrijving en -ontwikkeling /onderlinge relaties:

Floortje (Flora) Bloem:

Floortje is een ongewenst kind. Het is niet bekend wie haar vader is. Als kind is ze moeilijk: ze is driftig en egocentrisch. Ze kan echter ook vriendelijk en behulpzaam zijn. Ze wordt in het begin van haar leven heen en weer geslingerd tussen pleeggezinnen en tehuizen. Door tegenslagen in haar jeugd komt ze in een wereld van prostitutie en drugs terecht.
Haar naam (zowel haar voor- als achternaam hebben betrekking op bloemen) is door de schrijfster gekozen uit waardering voor het werk van het Centrum Bloemendaal. Floortje is als hoofdfiguur een rond karakter.

Beppie Bloem:

Beppie is de oudere zus van Floortje. Ze heeft de huishoudschool gedaan, maar raakt al snel op het verkeerde pad. Ze neemt haar zusje overal mee naar toe, waardoor Floortje ook op het slechte pad komt. Ze raakt aan de hasj en later aan de hero´ne. Deze hasj en hero´ne bekostigt ze eerst met het plegen van diefstallen. Later verdient ze geld met het werken in de prostitutie. Ze is een rond karakter.

Floortjes moeder:

Floortjes moeder is een gescheiden vrouw die, samen met haar dochtertje, inwoont bij haar tante. Deze tante heeft een cafÚ. Wanneer ze zwanger blijkt te zijn, is er geen plaats voor het kind. Ze voelt zich erg schuldig, omdat ze haar dochtertje naar een tehuis moet sturen. Ze ziet er dan ook slecht uit. Rond haar veertigste trouwt ze opnieuw, nu met Adri. Deze man is negen jaar jonger dan haar. Ze is een rond karakter.

Tante Gerda:

Tante Gerda is de tante van Floortjes moeder. Ze is gescheiden en heeft een cafÚ. Ze biedt Floortjes moeder en haar dochtertje onderdak. Een tweede kind kan er niet meer bij. Als Floortje later in de problemen komt, kan zij wel bij haar terecht. Ze is erg moederlijk en heeft een sterke wil. Ze is een vlak karakter.

Sjon:

Sjon is een buurtwerker. Hij studeert orthopedagogie en denkt daardoor dat hij de twee zussen kan helpen. Hij is een idealist en de meisjes noemen hem een 'zachte'. Aan het eind van het verhaal blijkt, dat hij gek geworden is. Zijn vader brengt hem naar een psychiater. Hij is een vlak karakter.

Adri, de verschillende pleegouders en hulpverleners:

Deze mensen willen Floortje allemaal helpen, maar telkens als ze op de goede weg zijn, loopt er weer iets mis. Ze zijn allemaal vlakke karakters.

De mensen uit 'het wereldje':

De pooiers, hoertjes en dealers die Floortje ontmoet, willen alleen maar beter van haar worden. Het zijn allemaal types.

Thematiek:

Hero´nehoertjes hebben een mensonterend bestaan

Floortje volgt het voorbeeld van haar zus en wordt ook hero´nehoertje. In het boek wordt dit leven duidelijk beschreven.
Een belangrijk motief in het boek is het ontwrichte gezinsleven, dat vaak de oorzaak is van problemen als die van Floortje. Verder spelen ook ontsporingen op seksueel gebied (incest, prostitutie) en verslaving een rol. Er wordt ook een goed beeld gegeven van het functioneren van de maatschappelijke hulpverlening en het leven in internaten.

Motto:

Geen.

Taalgebruik:

Het taalgebruik is zeer realistisch, dit zorgt voor een boeiend verhaal. De personen in het boek vertellen elk hun eigen visie op het levensverhaal van Floortje.

Opdracht:

Het boek is opgedragen aan Jan van der Wel en Gerard Stam van het Prostitutie Begeleidings Team van de Gemeentepolitie Rotterdam. "Ik heb diepe bewondering voor de toewijding en de liefde waarmee zij hun bijna onmogelijke taak verrichten."

Vertelsituatie:

Het verhaal wordt verteld door verschillende ik-figuren. Zo wordt het leven van Floortje vanuit verschillende oogpunten beschreven.

Perspectief:

Wisselend ik-perspectief.

Verhaalopbouw:

Het verhaal is opgebouwd uit drie hoofdstukken, die onderverdeeld zijn in alinea's. In deze alinea's is telkens een ander persoon aan het woord.