Tim Krabbé - Vertraging
Bert Bakker, Amsterdam (1994)

> Titelverklaring:

Het verhaal komt op gang naar aanleiding van een vertraging van een vliegtuig op de luchthaven van Sydney. Daarnaast krijgen gebeurtenissen van dertig jaar geleden voor de hoofdpersoon pas nu hun betekenis: als het ware met een vertraging van dertig jaar.

> De auteur:

Tim Krabbe wordt geboren op 13 april 1943. Hij schrijft voornamelijk romans, gedichten en korte verhalen. Naast wielrennen heeft hij ook veel belangstelling voor schaken. Over deze twee sporten heeft hij een aantal boeken geschreven, zoals bijvoorbeeld 43 wielerverhalen (1984) en Nieuwe schaakcuriosa (1977). In 1967 maakt hij zijn romandebuut met De werkelijke moord op Kitty Duisenberg. Zijn doorbraak naar het grote publiek komt pas in 1984, met de roman Het gouden ei. Hiervoor krijgt hij deT Diepzeeprijs. Zijn werk wordt meer in de filmwereld dan in literaire kringen gewaardeerd: vier van zijn boeken zijn verfilmd, waaronder Het gouden ei in 1988.

Meest recente werk:
De paardentekenaar (1995, verhalen) en De Grot (1977, roman).

> Literaire stroming:

Moderne Nederlandse literatuur.

> Genre:

Krabbé vindt het belangrijk dat een boek spanning bevat. Vertraging kan als een spannend boek, als een literaire thriller opgevat worden.

> Samenvatting:

Schrijver en quizmaster Jacques Bekker belandt na een cultureel programma voor Nederlandse emigranten van Nieuw-Zeeland op de luchthaven van Sydney. Daar heeft zijn aansluitende vlucht drie uur vertraging. Hij besluit om de stad in te gaan en een oude vakantievriendin, Moniek Ilegems, op te zoeken. Hij vindt haar terwijl ze haar koffers in haar auto inlaadt. Ze vraagt of hij met haar wil meerijden om haar te helpen. Ze vertelt dat ze inmiddels Monica George heet en de directrice is van een mode-imperium: Madame Twenty. Monica is voor justitie op de vlucht omdat haar miljoenenfraude aan het licht is gekomen. Jacques gaat met haar mee. Samen reizen ze met valse paspoorten nagenoeg heel Australië door.

Gedurende de reis krijgt Jacques inzicht in wat er dertig jaar geleden tijdens zijn vakantie is gebeurd. Hij had eerst een vriendinnetje Christa, maar na een jaar kwam hij terug en daar werd hij verliefd op Moniek. Moniek kende Christa en ze was vastbesloten om haar vakantievriend af te pakken. Jacques heeft dit nooit geweten.

Jacques krijgt steeds meer een hekel aan Monica en hij besluit te vluchten. Dit lukt maar gedeeltelijk, want hij wordt tijdens zijn vlucht door Monica gevonden. Er ontstaat een vechtpartij en Monica dwingt hem met een pistool met haar mee te gaan. Jacques weigert en Monica schiet zichzelf door het hoofd. Diezelfde dag wordt Jacques opgepakt door de politie.

> Tijd en tijdvolgorde:

De vlucht van Jacques en Monica, het eigenlijke verhaal van Vertraging, duurt enkele weken, misschien wel enkele maanden. Omdat er echter veel flash-backs voorkomen, is de vertelde tijd in totaal ruim dertig jaar. Het verhaal van de vlucht is chronologisch verteld.

> Plaats/ruimte:

Het verhaal van de vlucht speelt zich af in het hedendaagse Australië, maar de flash-backs vinden plaats in het Oostende en Brussel van dertig jaar geleden.

> Karakterbeschrijving- en ontwikkeling:

~ Jacques Bekker:

Bekker is schrijver en quizmaster. Hij is een naïef persoon die niet zo graag het initiatief neemt. In het begin lijkt het hem wel spannend om op de vlucht te zijn met Moniek, maar in de loop van het verhaal leert hij haar beter kennen en krijgt hij genoeg van het vluchten. Hij is een rond karakter.

~ Moniek Ilegems:

Moniek Ilegems heet in Australië Monica George. Ze is de directrice en eigenaresse van een grote modeketen. Ze heeft een miljoenenfraude gepleegd en daarom slaat ze voor justitie op de vlucht. Ze is een vrouw met een ijzeren wil die precies doet waar ze zin in heeft. Ze is gewend om altijd haar zin te krijgen. Deze eigenschap wordt haar echter fataal: als Jacques op het einde van Vertraging resoluut zegt niet meer met haar mee te gaan, kan ze dit niet verkroppen en pleegt ze zelfmoord. Ze is een rond karakter.

> Onderlinge relaties:

~ Sonja:

Sonja is de vriendin van Jacques. Zij komt uit Nederland naar Australië om de inmiddels als vermist opgegeven Jacques op te sporen.

~ Alan Wolpe:

Wolpe is de zakenpartner en ex-minnaar van Monica. Hij is medeplichtig aan de fraude. Als hij door de politie opgepakt is, pleegt hij zelfmoord.

> Thematiek:

~ Liefde en macht:

Na dertig jaar is Jacques nog steeds verliefd op Moniek. Zij zegt ook verliefd op hem te zijn, maar gedurende het verhaal kunnen we dit betwijfelen: het lijkt er sterk op dat Moniek Jacques alleen voor haar vlucht nodig heeft. Zij oefent een grote macht op Jacques uit. In eerste instantie vindt hij dat wel prettig, zo’n sterke vrouw, maar in de loop der tijd gaat hij zich steeds meer aan haar ergeren. De liefde blijkt niet zo sterk te zijn en op het laatst is de verhouding tussen Jacques en Moniek slechts gebaseerd op macht en is er van liefde geen sprake meer.

> Motto:

Geen.

> Taalgebruik:

Krabbé schrijft in heel gewoon en vlot leesbaar hedendaags Nederlands. Er staan geen moeilijke woorden in Vertraging en ook de zinsconstructies zijn niet moeilijk.

> Opdracht:

Geen.

> Vertelsituatie:

We beleven Vertraging door de ogen van Jacques Bekker. We zien wat hij ziet en ook zijn gedachten en gevoelens worden beschreven. Er is echter één uitzondering: in het vijftiende, het laatste hoofdstuk maken we dingen mee via de ogen van Moniek. Personale verteller.

< Perspectief:

Hij-perspectief (hoofdstuk één tot en met veertien via Jacques Bekker, hoofdstuk vijftien via Moniek Ilegems).

> Verhaalopbouw:

Vertraging is opgebouwd uit vijftien genummerde hoofdstukken. Tot en met hoofdstuk acht lezen we de gebeurtenissen in het heden (in Australië) in de oneven hoofdstukken, de even hoofdstukken zijn een stuk korter en laten zien wat dertig jaar geleden in België heeft plaatsgevonden. Hoofdstuk negen bestaat uit een brief die Bekker tijdens zijn vlucht door Australië aan zijn vriendin Sonja schrijft. Hoofdstuk tien gaat ook weer over het heden. Daarna gaat de oude structuur weer verder: hoofdstukken elf, dertien en vijftien spelen zich weer af in het verleden.